Produkty regionalne i tradycyjne

Jak wyglądają symbole graficzne przyznawane produktom oznaczonym Chronioną Nazwą Pochodzenia, Chronionym Oznaczeniem Geograficznym, Gwarantowaną Tradycyjną Specjalnością?

Czym różni się oznaczenie Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP) od Chronionego Oznaczenia Geograficznego (ChOG)?

Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP) i Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG) nawiązują do nazwy regionu, konkretnego miejsca lub w wyjątkowym przypadku kraju. W przypadku ChNP jakość produktu lub jego cechy charakterystyczne powinny być związane ze szczególnym otoczeniem geograficznym i właściwymi dla niego czynnikami naturalnymi i ludzkimi. Cały proces technologiczny (produkcja, przetwarzanie i przygotowywanie) musi odbywać się na określonym obszarze geograficznym.W przypadku ChOG, wystarczy że tylko jeden z etapów produkcji (produkcja, przetwarzanie lub przygotowywanie) przeprowadzany jest na określonym obszarze geograficznym.

Co oznacza Gwarantowana Tradycyjna Specjalność (GTS)?

Gwarantowana Tradycyjna Specjalność oznacza produkt rolny lub środek spożywczy uznany przez Wspólnotę, ze względu na jego specyficzny charakter. „Specyficzny charakter” oznacza cechę lub zespół cech, które w sposób wyraźny odróżniają produkt rolny lub środek spożywczy od podobnych im produktów lub środków spożywczych należących do tej samej kategorii. Sposób prezentacji lub opakowanie nie świadczą o jego specyficznym charakterze. Określenie „tradycyjny” oznacza, że produkt jest w użyciu na rynku wspólnotowym przez okres co najmniej 25 lat.

Czy specyfika Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności (GTS) jest związana z regionem, jak w przypadku Chronionego Oznaczenia Geograficznego (ChOG) i Chronionej Nazwy Pochodzenia (ChNP)?

W odróżnieniu od ChNP i ChOG, produkt będący GTS nie nawiązuje do specyficznego charakteru związanego z pochodzeniem geograficznym. Wytwarzanie produktu będącego Gwarantowaną Tradycyjną Specjalnością może odbywać się na terenie całego kraju, bez ograniczenia terytorialnego, jak w przypadku Chronionej Nazwy Pochodzenia i Chronionego Oznaczenia Geograficznego.

Jaki jest zakres ochrony zarejestrowanych nazw produktów regionalnych? Zgodnie z przepisami prawa wspólnotowego ( art. 13 rozporządzenia Rady (WE) 510/2006 z 20 marca 2006 r.) zarejestrowane nazwy chronione są przed:

1. wszelkim bezpośrednim lub pośrednim wykorzystaniem w celach komercyjnych zarejestrowanej nazwy dla produktów nieobjętych rejestracją, o ile produkty te są porównywalne do produktów zarejestrowanych pod tą nazwą lub jeśli stosowanie nazwy pozwala na czerpanie korzyści z renomy nazwy chronionej;
2. wszelkim nadużywaniem, imitacją lub przywołaniem ich, nawet jeśli wskazane jest prawdziwe pochodzenie produktu lub jeśli chroniona nazwa została przetłumaczona lub towarzyszy jej określenie takie, jak: „rodzaj”, „typ”, „metoda”, „na sposób”, „imitacja” lub inne podobne określenie;
3. wszelkim innym nieprawdziwym lub wprowadzającym w błąd określeniem miejsca pochodzenia lub wytwarzania, właściwości lub podstawowych cech produktu, znajdującym się na opakowaniu zewnętrznym lub wewnętrznym, w materiale reklamowym lub w dokumentach odnoszących się do danego produktu, jak również stosowaniem opakowań mogących stworzyć fałszywe wrażenie co do jego pochodzenia;
4. wszelkimi innymi praktykami, które mogłyby wprowadzać konsumenta w błąd co do rzeczywistego pochodzenia produktu.

Jaki jest zakres ochrony zarejestrowanych nazw produktów tradycyjnych? Zgodnie z art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 509/2006 z 20 marca 2006 r. zarejestrowane nazwy są chronione przed wszelkimi działaniami mogącymi prowadzić do wprowadzenia w błąd konsumenta, w tym praktykami sugerującymi, że produkt rolny lub środek spożywczy jest gwarantowaną tradycyjną specjalnością uznaną przez Wspólnotę.

Czy umieszczanie na opakowaniu produktu spożywczego nazwy podobnej, bądź też kojarzącej się z zarejestrowaną nazwą jest zgodne z prawem?

Oznakowanie środka spożywczego poprzez umieszczanie na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce, nazwy, która w jakikolwiek sposób sugeruje (np. poprzez użycie wyrażeń „typu”, „rodzaju” itp.) lub przypomina nazwę produktu zarejestrowanego (poprzez użycie części nazwy) jest niezgodne z prawem. Kontrola urzędowa produktów na rynku wspólnotowym pozwala na prawną ochronę zarejestrowanych nazw przed wykorzystywaniem ich w celach komercyjnych, a także zawłaszczeniem, imitacją lub aluzją oraz wszelkimi innymi praktykami mogącymi wprowadzać konsumenta w błąd, co do prawdziwego pochodzenia produktu.

Czy producent, który wytwarza produkt podobny, bądź tożsamy z produktem będącym Gwarantowaną Tradycyjną Specjalnością (GTS) może używać nazwy zarejestrowanej?

Komisja Europejska prowadzi „Rejestr gwarantowanych tradycyjnych specjalności”, który składa się z dwóch wykazów:

1. wykaz zastrzeżonych nazw gwarantowanych tradycyjnych specjalności,
2. wykaz niezastrzeżonych nazw gwarantowanych tradycyjnych specjalności.

Jeżeli nazwa produktu nie została zastrzeżona podczas rejestracji, może być ona używana przy etykietowaniu produktów nieodpowiadających zarejestrowanej specyfikacji produktu, lecz bez możliwości umieszczania na nich oznaczenia „Gwarantowana Tradycyjna Specjalność”, skrótu „GTS” lub odpowiadającego mu symbolu wspólnotowego. „Gwarantowana Tradycyjna Specjalność” może zostać zarejestrowana z zastrzeżeniem nazwy dla produktu zgodnego z opublikowaną specyfikacją produktu, jeśli Grupa producentów wnosiła o to we wniosku o rejestrację.

Na czym polega okres przejściowy stosowania zarejestrowanej nazwy w odniesieniu do produktów niespełniających wymagań specyfikacji?

Zgodnie z art. 13 rozporządzenia Komisji (WE) nr 510/2006 z dnia 20 marca 2006 r., w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych, może zostać przewidziany okres przejściowy, trwający nie dłużej niż 5 lat. Przyznanie przez Komisję Europejską okresu przejściowego oznacza, że państwa członkowskie mogą utrzymać środki krajowe, zezwalające na użycie chronionej nazwy, przez okres nie dłuższy niż pięć lat, od momentu opublikowania rejestracji jeśli uznano za dopuszczalny sprzeciw, według którego zarejestrowanie proponowanej nazwy zagrażałoby istnieniu nazwy całkowicie lub częściowo identycznej lub istnieniu produktów będących zgodnie z prawem w sprzedaży od co najmniej pięciu lat poprzedzających datę publikacji wniosku o rejestrację danej nazwy. Okres przejściowy może zostać również przewidziany w państwie członkowskim lub państwie trzecim, w którym znajduje się dany obszar geograficzny, pod warunkiem że przedsiębiorstwa, które wprowadzały zgodnie z prawem do obrotu dane produkty, używały w sposób ciągły odpowiednich nazw przez okres co najmniej pięciu lat poprzedzających datę publikacji oraz zgłosiły ten fakt w ramach krajowej procedury sprzeciwu lub w ramach wspólnotowej procedury sprzeciwu. Okres przejściowy, łącznie z okresem dostosowawczym nie może przekroczyć pięciu lat. Komisja Europejska może zezwolić na współistnienie nazwy zarejestrowanej i nazwy niezarejestrowanej, określającej miejsce w państwie członkowskim lub państwie trzecim, jeśli nazwa ta jest identyczna z nazwą zarejestrowaną, pod warunkiem, że zostały spełnione wszystkie wymienione poniżej wymogi:

• nazwa niezarejestrowana identyczna z nazwą zarejestrowaną była używana zgodnie z prawem w sposób ciągły i uczciwy przez okres co najmniej dwudziestu pięciu lat przed dniem 24 lipca 1993 r.;
• wykazano, że używanie nazwy nie miało na celu w żadnym momencie wykorzystania renomy nazwy zarejestrowanej ani że, nazwa nie wprowadzała i nie mogła wprowadzać konsumenta w błąd co do rzeczywistego pochodzenia produktu,
• problem związany z identyczną nazwą był podnoszony przed zarejestrowaniem nazwy (art. 13 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 510/2006 z dnia 20 marca 2006 r., w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pochodzenia produktów rolnych i środków spożywczych).

Współistnienie nazwy zarejestrowanej i identycznej nie może trwać dłużej niż przez okres piętnastu lat, a po upływie tego czasu nazwa zarejestrowana nie może być dłużej używana przez producentów niespełniających wymogów specyfikacji.

Kiedy zakończył się okres przejściowy dla chronionej nazwy „feta”?

Z dniem 14 października 2007 roku minął pięcioletni okres przejściowy, w którym dozwolone było powszechne używanie nazwy „Feta” także dla produktów wytworzonych poza wskazanym obszarem na terytorium Grecji. Od tego dnia ser pod nazwą „Feta” może być produkowany jedynie na terytorium Grecji, na wyznaczonym obszarze geograficznym. Do produkcji sera „Feta” używane jest wyłącznie mleko owcze lub mleko owcze z ewentualną domieszką mleka koziego (domieszka ta może wynosić maksymalnie 30%). Mleko pozyskiwane jest od lokalnych ras owiec i kóz, których pożywienie stanowi roślinność występująca na obszarze wskazanym w specyfikacji. Podczas procesu produkcyjnego zachowana musi być receptura i tradycyjne metody produkcji. Producenci z innych krajów członkowskich UE lub producenci, którzy nie respektują receptury zawartej w specyfikacji zostali zobowiązani, w ciągu pięciu lat, do zmiany nazw swoich wyrobów lub wstrzymania produkcji. Ten okres przejściowy liczony był od dnia 14 października 2002 r., czyli od daty ostatecznego wpisania nazwy „Feta” do „Rejestru chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych”.

Jakie polskie produkty regionalne i tradycyjne zostały zarejestrowane przez Komisję Europejską?

Według stanu na dzień 13. 01. 2010 r. zarejestrowanych zostało 15 polskich produktów, jako:

 

 

 

 

Dlaczego przedłużał się proces rejestracji „Oscypka” jako Chronionej Nazwy Pochodzenia ?

W lutym 2005 roku do Komisji Europejskiej wpłynął polski wniosek o zarejestrowanie nazwy „Oscypek” jako Chronionej Nazwy Pochodzenia. Podczas sześciomiesięcznego okresu przewidzianego na zapoznanie się z wnioskiem przez państwa członkowskie, Słowacja zgłosiła sprzeciw wobec przedmiotowej rejestracji. W swoim oświadczeniu Słowacja w szczególności wskazała, że rejestracja nazwy „Oscypek” przyniosłaby szkodę nazwie „Slovenský oštiepok”, o której rejestrację jako Chroniona Nazwa Pochodzenia Słowacja wystąpiła do Komisji Europejskiej. W maju 2007 r., Komisja wezwała zainteresowane państwa członkowskie do wypracowania wspólnego stanowiska. Polska i Słowacja osiągnęły porozumienie, zgłoszone Komisji pismem z dnia 28 czerwca 2007 r. Zgodnie z ww. dokumentem Polska i Słowacja uznały, że nazwy „Oscypek” i „Slovenský oštiepok” odnoszą się do serów produkowanych w odmienny sposób, mimo iż łączy je pochodzenie i tradycja. Według Polski i Słowacji najważniejsze różnice pomiędzy serami, dotyczące wykorzystywanych surowców, metody produkcji i właściwości fizycznych, chemicznych i organoleptycznych serów, nie powinny wprowadzać w błąd konsumenta. Polska i Słowacja zgodziły się, że obie nazwy: „Oscypek” i „Slovenský oštiepok”, są zgodne z prawem, a Polska podkreśliła ponadto, że rejestracja nazwy „Oscypek” jako Chronionej Nazwy Pochodzenia nie naruszyłaby prawa słowackich producentów do używania nazwy „oštiepok”, samej lub w połączeniu z innymi określeniami. „Oscypek” wytwarzany jest głównie z mleka owczego z możliwością domieszki mleka krowiego (nie więcej niż 40%), natomiast „Slovenský oštiepok” produkowany jest z mleka krowiego, ewentualnie z domieszką mleka owczego. Ponadto, w Polsce zachował się tradycyjny sposób produkcji, natomiast na Słowacji metody wytwarzania produktu uprzemysłowiono.

Ostatecznie w lutym 2008 r., procedura rejestracji nazwy „Oscypek” zakończyła się sukcesem i zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 127/2008 z dnia 13 lutego 2008 r., produkt ten został wpisany do „Rejestru chronionych nazw pochodzenia i chronionych oznaczeń geograficznych”.

Na czym polega kontrola zgodności procesu produkcji produktu ze specyfikacją?

Specyfikacja to opis produktu lub środka spożywczego i sposobu jego otrzymywania zawierający nazwę produktu lub środka spożywczego, jego opis, określenie obszaru geograficznego, dowód pochodzenia, opis metody otrzymywania produktu. Specyfikacja jest częścią wniosku składanego w celu zarejestrowania nazwy.

Kontrola zgodności procesu produkcji produktu regionalnego lub tradycyjnego ze specyfikacją polega na sprawdzeniu, czy produkt wytwarzany jest zgodnie z opisem zawartym w specyfikacji. Zakres kontroli procesu produkcyjnego produktu określony jest w specyfikacji. W praktyce kontrola polega na sprawdzeniu stanu faktycznego na miejscu, sprawdzeniu odpowiednich dokumentów (prowadzonych przez producentów rejestrów poszczególnych etapów produkcji) oraz przeprowadzeniu wywiadu z producentem, w celu uzyskania niezbędnych informacji pozwalających na ocenę stanu faktycznego. Ponadto, przeprowadzana jest ocena organoleptyczna i pobierane są próbki do badań laboratoryjnych, w zależności od wymagań zawartych w specyfikacji. W przypadku produktów regionalnych posiadających Chronioną Nazwę Pochodzenia lub Chronione Oznaczenie Geograficzne, sprawdzany jest przede wszystkim dowód pochodzenia produktu. W przypadku produktu tradycyjnego będącego Gwarantowaną Tradycyjną Specjalnością, kluczowym jest „specyficzny charakter”, który potwierdzany jest na podstawie minimalnych wymogów zawartych w specyfikacji (pkt. 3.9 specyfikacji).

Kto przeprowadza kontrolę zgodności procesu produkcji ze specyfikacją?

Organami właściwymi do przeprowadzania kontroli zgodności, do których może się zgłosić producent są:

1. Wojewódzcy Inspektorzy Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych,
2. upoważnione jednostki certyfikujące, których listę można znaleźć tutaj .

Co powinien wiedzieć producent ubiegający się o przeprowadzenie kontroli zgodności procesu produkcji produktu posiadającego zarejestrowaną nazwę Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP), Chronione Oznaczenie Geograficzne (ChOG) lub będącego Gwarantowaną Tradycyjną Specjalnością (GTS), w przypadku gdy jako organ kontrolny wybrany został Wojewódzki Inspektor JHARS ?

Informację na temat kontroli zgodności można znaleźć tutaj

Jakie wymogi musi spełniać produkt wprowadzany do obrotu jako ChNP, ChOG, GTS?

Produkt wprowadzany do obrotu jako Chroniona Nazwa Pochodzenia, Chronione Oznaczenie Geograficzne lub Gwarantowana Tradycyjna Specjalność musi:

• zostać wyprodukowany zgodnie ze specyfikacją oraz odpowiednim rozporządzeniem Rady (WE) 510/2006 z 20 marca 2006 r. lub rozporządzeniem Rady (WE) nr 509/2006 z 20 marca 2006 r.,
• pomyślnie przejść kontrolę zgodności procesu produkcji produktu regionalnego lub tradycyjnego ze specyfikacją i posiadać aktualne świadectwo jakości (wydawane przez WIJHARS) lub certyfikat zgodności (wydawany przez upoważnioną jednostkę certyfikującą).

Czy wniosek o dokonanie kontroli zgodności procesu produkcji ze specyfikacją może dotyczyć więcej niż jednego produktu?

Nie. Jeden wniosek może dotyczyć tylko jednej kontroli zgodności procesu produkcji produktu regionalnego lub tradycyjnego ze specyfikacją. Producent wytwarzający np. „Oscypka” i „Bryndzę podhalańską”, w celu przeprowadzenia kontroli zgodności procesu produkcji produktu regionalnego lub tradycyjnego ze specyfikacją powinien złożyć dwa wnioski.

Kto ponosi koszty kontroli zgodności procesu produkcji ze specyfikacją?

Pełne koszty kontroli ponosi producent. Koszty liczone są zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lutego 2009 r. w sprawie stawek opłat za dojazd do miejsca oceny, czynności związane z dokonaniem oceny, badania laboratoryjne i wydawanie świadectw jakości handlowej oraz sposobu i terminu wnoszenia tych opłat (Dz. U. z 2009 r. Nr 36, poz. 282).

Opłaty pobierane są za:

• dojazd do miejsca kontroli,
• czynności kontrolne,
• badania laboratoryjne,
• wydanie świadectwa jakości.

Ile kosztuje wydanie świadectwa jakości?

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 18 lutego 2009 r. w sprawie stawek opłat za dojazd do miejsca oceny, czynności związane z dokonaniem oceny, badania laboratoryjne i wydawanie świadectw jakości handlowej oraz sposobu i terminu wnoszenia tych opłat (Dz. U. z 2009 r. Nr 36, poz. 282), opłata za wydanie świadectwa jakości wynosi 7,00 zł

Na jaki okres wydawane jest świadectwo jakości?

Termin ważności Świadectwa jakości określa wojewódzki inspektor na podstawie specyfikacji produktu uwzględniając między innymi sezonowość produkcji, wyniki poprzednich kontroli, złożoność procesu produkcji.

Co należy zrobić kiedy świadectwo jakości straci ważność?

Jeżeli producent chce w sposób ciągły wytwarzać i wprowadzać do obrotu produkt o zarejestrowanej nazwie, powinien przed wygaśnięciem terminu ważności świadectwa jakości złożyć wniosek o przeprowadzenie kontroli zgodności procesu produkcji produktu ze specyfikacją i poddać się kontroli.

Na czym polega „tymczasowa ochrona krajowa” ?

Nazwy produktów rolnych i środków spożywczych podlegają tymczasowej ochronie krajowej od momentu wydania przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzji o przekazaniu wniosku o rejestrację oznaczenia geograficznego lub nazwy pochodzenia do Komisji Europejskiej. Tymczasowa ochrona krajowa wygasa, jeżeli: nazwa produktu zostanie wpisana do rejestru Chronionych Nazw Pochodzenia oraz Chronionych Oznaczeń Geograficznych, lub podjęta została decyzja o odmowie dokonania wpisu. Oznacza to, że producent wytwarzający produkt rolny lub środek spożywczy zgodnie z wymaganiami zawartymi w specyfikacji, ma prawo do używania w obrocie nazwy wpisanej na listę krajowej ochrony tymczasowej. Czynem nieuczciwej konkurencji jest używanie w obrocie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nazw wpisanych na listę krajowej ochrony tymczasowej, jeżeli produkty rolne lub środki spożywcze, których one dotyczą, nie spełniają warunków będących podstawą wpisu nazwy na tę listę.

Czy krajowej ochronie tymczasowej podlegają produkty ubiegające się o miano Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności?

Nie. W odróżnienie od nazw pochodzenia i oznaczeń geograficznych, produkty ubiegające się o miano Gwarantowanej Tradycyjnej Specjalności nie podlegają tymczasowej ochronie krajowej.

Co to jest Lista Produktów Tradycyjnych, jakie produkty mogą być wpisane na tą listę?

Jest to lista, prowadzona przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Wnioski o wpis produktu na Listę Produktów Tradycyjnych przyjmują Marszałkowie Województw. Pozytywnie zweryfikowane wnioski przesyłane są do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Na Listę Produktów Tradycyjnych wpisane są produkty, charakteryzujące się tradycyjną, ugruntowaną w czasie (przyjmuje się okres co najmniej 25 lat) metodą wytwarzania, których jakość lub wyjątkowe cechy i właściwości wynikają ze stosowania tradycyjnych metod produkcji, stanowiące element dziedzictwa kulturowego regionu, w którym są wytwarzane oraz będące elementem tożsamości społeczności lokalnej. Podstawą rejestracji na tej liście jest tradycja wytwarzania oraz szczególna i niepowtarzalna jakość związana z historycznie ugruntowanymi przepisami, metodami produkcji i sposobami przetwarzania czy dojrzewania żywności, które gwarantują wysoką jakość otrzymanego produktu.

Lista Produktów Tradycyjnych nie zapewnia produktom ochrony, ma natomiast na celu zbieranie i rozpowszechnianie informacji związanych z wytwarzaniem produktów tradycyjnych. Na Listę Produktów Tradycyjnych mogą zostać wpisane produkty rolne i środki spożywcze, o których mowa w załączniku I do Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, w załącznikach do rozporządzenia nr 510/2006 lub w załączniku do rozporządzenia nr 509/2006 oraz napoje spirytusowe, o których mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady nr 110/2008 z dnia 15 stycznia 2008 r. w sprawie definicji, opisu, prezentacji, etykietowania i ochrony oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych.

Jakie kary grożą producentom za naruszanie przepisów prawa dotyczących ochrony produktów posiadających zarejestrowane nazwy jako ChNP, ChOG lub GTS?

Zgodnie z art. 57 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych (Dz. U z 2005 r. Nr 10, poz. 68 z późn. zm.): Kto, nie spełniając warunków określonych we wniosku o rejestrację:

1. wprowadza do obrotu produkty rolne i środki spożywcze nie odpowiadające specyfikacji i oznaczone:
   • nazwą wpisaną do rejestru chronionych nazw pochodzenie oraz chronionych oznaczeń geograficznych,
   • nazwą wpisaną do rejestru gwarantowanych tradycyjnych specjalności, nawet przy użyciu wyrażeń „w stylu”, „rodzaju”, „przy użyciu metody”, „tak jak produkowane w”, „imitacja” lub „podobne” lub stosując inne praktyki mogące wprowadzić w błąd co do sposobu wytworzenia danego produktu,
   • symbolem chronionej nazwy pochodzenia, chronionego oznaczenia geograficznego lub gwarantowanej tradycyjnej specjalności, lub
   • zwrotami „chroniona nazwa pochodzenia”, „chronione oznaczenie geograficzne” lub „gwarantowana tradycyjna specjalność”, lub odpowiadającymi im skrótami „ChNP”, „ChOG”, „GTS”
2. umieszcza ww. nazwy, symbole, zwroty lub skróty na produkcie lub jego opakowaniu, lub używa ich w inny sposób
   • podlega karze grzywny, karze ograniczenia wolności albo karze pozbawienia wolności do 2 lat. Tej samej karze podlega, kto czyni przygotowania do popełnienia ww. przestępstwa. Jeżeli sprawca uczynił sobie z popełnienia przestępstw stałe źródło dochodu albo dopuszcza się tych przestępstw w stosunku do produktów o znacznej wartości, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 5.