Owoce i warzywa

1. Chciałbym zacząć handel świeżymi owocami i warzywami. Jakie wymagania muszą spełniać te produkty? 

Z dniem przystąpienia Polski do Unii Europejskiej producenci zobowiązani są do przestrzegania przepisów wspólnotowych odnoszących się m.in. do świeżych owoców i warzyw, w tym:

• rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy dotyczące niektórych produktów rolnych ("rozporządzenie o jednolitej wspólnej organizacji rynku") (Dz. U. L 299 z 16.11.2007, str. 1 – 149, z późn. zm.),
• rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 543/2011 z dnia 7 czerwca 2011 roku ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do sektora owoców i warzyw oraz sektora przetworzonych owoców i  warzyw (Dz. Urz. L 157 z 15.6.2011, str. 1-163).

Zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym Komisji (UE) nr 543/2011 wybrane gatunki świeżych owoców i warzyw muszą spełniać szczegółowe normy handlowe, zamieszczone w części B załącznika I przedmiotowego dokumentu. W przypadku pozostałych gatunków świeżych owoców i warzyw, dla których nie określono szczegółowych norm, przewiduje się stosowanie ogólnej normy handlowej, stanowiącej załącznik I (część A) do wymienionego aktu prawnego.

Zgodnie z art. 113a ust.3 rozporządzeniem Rady (WE) nr 1234/2007, właściciel produktów sektora owoców i warzyw oraz przetworzonych owoców i warzyw objętych normami handlowymi może wystawiać te produkty, oferować je na sprzedaż, dostarczać je i wprowadzać do obrotu na terenie Wspólnoty wyłącznie zgodnie z tymi normami i jest odpowiedzialny za zapewnienie takiej zgodności.

Zgodnie z ustawą z dnia 19 grudnia 2003 roku o organizacji rynków owoców i warzyw, rynku chmielu, rynku tytoniu oraz rynku suszu paszowego oraz rynków lnu i konopi uprawianych na włókno (Dz. U. 2008 r. Nr 11, poz. 70 – z późn. zm.), handlowcy owoców i warzyw mają obowiązek przekazywania następujących informacji do właściwego miejscowo, wojewódzkiego inspektora JHARS:

• imienia, nazwiska, miejsca zamieszkania i adresu albo nazwy, siedziby i adresu handlowca,
• rodzaju i zakresu prowadzonej działalności,
• wyrażonej w kilogramach ilości owoców i warzyw wprowadzanych do obrotu w poprzednim roku kalendarzowym, w rozbiciu na gatunki oraz obrót hurtowy i detaliczny, w terminie do końca pierwszego kwartału roku następnego.

Ponadto handlowiec:

• informuje właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektora IJHARS o każdej zmianie danych dotyczących imienia, nazwiska, miejsca zamieszkania i adresu albo nazwy, siedziby i adresu, w terminie 7 dni od jej dokonania,
• przekazuje właściwemu miejscowo wojewódzkiemu inspektorowi JHARS zgłoszenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności, w terminie 7 dni od jej zaprzestania.

Z obowiązku przekazywania ww. informacji zwolnieni są handlowcy, którzy w poprzednim roku kalendarzowym wprowadzili do obrotu lub dokonali przewozu świeżych owoców i warzyw w ilości nieprzekraczającej 100 tys. kilogramów.

IJHARS przeprowadza urzędowe (wyrywkowe) kontrole świeżych owoców i warzyw znajdujących się w obrocie na terenie kraju.

Świeże owoce i warzywa, zarówno te wywożone z Unii Europejskiej jak i przywożone na jej teren, muszą spełniać wymagania określone przepisami unijnymi. Wymagania, jakości handlowej dla świeżych owoców i warzyw przeznaczonych na handel z krajami trzecimi (tj. nienależącymi do UE) są identyczne jak dla świeżych owoców i warzyw wprowadzanych do obrotu na rynku UE.

Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) przeprowadza kontrole świeżych owoców i warzyw objętych wymaganiami wspólnego rynku, przeznaczonych na import lub eksport do krajów trzecich, po zgłoszeniu przez przedsiębiorcę, do właściwego miejscowo inspektoratu JHARS, zamiaru wywozu z UE do krajów trzecich lub przywozu świeżych owoców i warzyw na teren UE .

IJHARS nie przeprowadza kontroli świeżych owoców i warzyw przeznaczonych na potrzeby przetwórstwa przemysłowego, przeznaczonych na paszę dla zwierząt lub innych celów nieżywnościowych.

Po przeprowadzeniu kontroli wydaje się jeden z niżej wymienionych dokumentów:

• Świadectwo zgodności ze wspólnotowymi normami handlowymi dla świeżych owoców i warzyw – jeżeli produkty spełniają wymagania określone w normach,
• Protokół niezgodności ze wspólnotowymi normami handlowymi dla świeżych owoców i warzyw – jeżeli produkty nie spełniają wymagań określonych w normach.

Świeże owoce i warzywa, dla których ustanowiono szczegółowe normy jakości handlowej oraz ogólną normę handlową muszą spełniać wymagania określone przepisami UE również w przypadku ich opakowania. Opakowania zawierające świeże owoce i warzywa objęte wymaganiami wspólnotowymi, powinny być oznakowane zgodnie z normami przywołanymi w unijnych aktach prawnych.

Każdy handlowiec który wprowadził do obrotu lub dokonał przewozu świeżych owoców i warzyw (objętych normami unijnymi) w ilości przekraczającej 100 tys. kilogramów w poprzednim roku kalendarzowym, ma obowiązek przekazywania stosownych informacji do właściwego miejscowo, wojewódzkiego inspektora JHARS (patrz pytanie 2).

Należy zaznaczyć, że wymagania określone w normach handlowych przyjętych przepisami prawa UE dotyczą wyłącznie świeżych owoców i warzyw dostarczanych konsumentowi w całości ( nie poddanych obróbce, obieraniu, szatkowaniu itd.).

Opakowania zawierające owoce i warzywa poddane obróbce (np. obrane, krojone), powinny zostać oznakowane przede wszystkim zgodnie z następującymi aktami prawnymi:

• ustawą z dnia 21 grudnia 200 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. z 2005 r., nr 187, poz.1577 – z późn. zm.),

• rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych (Dz. U. nr 137, poz. 966 – z późn. zm.),

• rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu znakowania niektórych grup i rodzajów artykułów rolno-spożywczych kodem identyfikacyjnym partii produkcyjnej (Dz. U. Nr 83, poz. 772),

• ustawą z dnia 12 września 2002 r. o normalizacji (Dz. U. nr 169, poz. 2441 – z późn. zm.),

• ustawą z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. nr 171, poz. 1225 – z późn. zm.).

Ponadto, wszystkie towary paczkowane powinny spełniać wymagania (również odnośnie znakowania) określone w niżej przytoczonych aktach prawnych:

• ustawie z dnia 7 maja 2009 r. o towarach paczkowanych (Dz. U. nr 91, poz. 740 – z późn. zm.),

• rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2009 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących oznakowań towarów paczkowanych (Dz. U. nr 122, poz. 1010).

Normy jakościowe dla świeżych owoców i warzyw, przywołane w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (WE) nr 543/2011, dotyczą wyłącznie wymagań w zakresie jakości handlowej.

Jakość handlowa to cechy artykułu rolno-spożywczego dotyczące jego właściwości organoleptycznych, fizykochemicznych i mikrobiologicznych w zakresie technologii produkcji, wielkości lub masy oraz wymagania wynikające ze sposobu produkcji, opakowania, prezentacji i oznakowania, nieobjęte wymaganiami sanitarnymi, weterynaryjnymi lub fitosanitarnymi .

W przypadku świeżych owoców i warzyw, jakość handlowa dotyczy przede wszystkim spełnienia wymagań minimalnych (np. całe, czyste, praktycznie wolne od szkodników), wymagań dotyczących dojrzałości,  dopuszczalnych tolerancji, znakowania, a dla produktów objętych szczegółowymi normami handlowymi dodatkowo klasyfikacji, wielkości i prezentacji.

Kwesta badań fitosanitarnych wykracza poza zakres kompetencji IJHARS. W celu uzyskania informacji na temat dokumentów i badań fitosanitarnych należałoby zwrócić się do Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

W odniesieniu do świeżych owoców i warzyw obowiązujące akty prawne nie określają szczegółowych wymagań dotyczących warunków przechowywania tych artykułów. Warunki przechowywania owoców i warzyw powinny zapewniać utrzymanie ich właściwej jakości handlowej.

Szczegółowe informacje na temat parametrów przechowywania dostępne są w literaturze fachowej. Materiałem pomocniczym mogą być zalecane warunki przechowywania i transportu owoców i warzyw opracowane na podstawie zaleceń wydanych przez Narodowy Instytut Świeżych Produktów, 440 market Towers, 1 nine Elms Lane London, SW 8 5 NN.

Akty prawne można znaleźć m.in. przy pomocy następujących wyszukiwarek internetowych:

http://isip.sejm.gov.pl/prawo/index.html

http://eur-lex.europa.eu/RECH_naturel.do